بنام آفریننده‌ی یکتا

پارس جنوبی ، تجلی عزت اسلامی و افتخار ملی

روز گذشته (سه شنبه ۳۰مهرماه ۱۳۸۷) با حضور دکتر احمدی‌نژاد، رئیس جمهور محبوب ایران اسلامی در منطقه صنعتی و اقتصادی عسلویه، برگ زرینی در تاریخ توسعه و پیشرفت میهن عزیزمان ثبت گردید و با افتتاح فاز ۶ پارس جنوبی، متخصصان ایرانی ثابت کردند که در هر شرایطی و تحت سخت‌ترین تحریم‌های اقتصادی و تکنولوژیکی، از تلاش و کوشش برای اعتلای ایران و نیل به خودکفایی دست برنخواهند داشت.

بدون تردید صنعت نفت جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد ملی و توسعه کشور داشته و بخش نفت و گاز سهم عمده‌ای در حوزه پروژه‌های صنعتی ایران دارد چرا که صادرات نفتی، منبع درآمد اصلی میهن اسلامی ما است و باید از طریق همین درآمد، اقتصاد ملی را شکل دهیم. همچنین، صنعت نفت علاوه بر آن که سطح فعالیت‌های مهندسی را ارتقا می‌دهد، شأن مهندسی و فنی کشور را بالا برده و علاوه بر تولید فرصت‌های شغلی پایدار، سبب درآمدزایی نیز می‌شود. برای روشن شدن این موضوع کافی است توجه نماییم که به عنوان مثال، ایران خودرو ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیون دلار در سال صادرات داشته، در حالی که ارزش صادراتی یک پالایشگاه بیش از ۴ میلیارد دلار در سال است.

افتتاح فازهای جدید پارس جنوبی، موفقیتی بی‌سابقه در تاریخ صنعت نفت و گاز کشور و نشان‌دهنده توانمندی ایران اسلامی در اجرای طرح‌های بزرگ است و حکایت از عزم راسخ دولتمردان ایرانی برای تبدیل منطقه عسلویه به یکی از قطب‌های تولید گاز در جهان دارد. توجه ویژه‌ی رئیس جمهور محترم و وزرای نفت دولت نهم به پارس جنوبی و بازدیدهای مکرر و سر زده‌ی مسؤولان دولتی از این طرح نشان‌دهنده درک صحیح مجموعه دولت نهم از جایگاه این میدان گازی در توسعه و جهش صنعتی و اقتصادی کشور است.

همچنین، بهره‌برداری از این طرح‌های عظیم که همزمان با تحریم‌های گسترده‌ی کشورهای غربی علیه کشورمان اجرا شده است، اهمیت ویژه این پروژه ملی را برجسته می‌سازد.

جهت اطلاع بیشتر مخاطبان گرامی، طی نوشتاری که پیش رو دارید به معرفی میدان گازی پارس جنوبی و ابعاد گسترده این پروژه‌ی عظیم ملی خواهم پرداخت.

معرفی پارس جنوبی

«میدان گازی پارس جنوبی» یکی از بزرگترین منابع گازی جهان است که بر روی خط مرزی مشترک ایران و قطر در خلیج فارس قرار دارد و یکی از اصلی‌ترین منابع انرژی کشور به شمار می‌رود.

مساحت این میدان ۹۷۰۰ کیلومتر مربع است که سهم ایران حدود ۳۷۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد. ذخیره گاز این بخش از میدان ۱۴ تریلیون متر مکعب گاز به همراه ۱۸ میلیارد بشکه میعانات گازی است که حدود ۸ درصد از کل گاز دنیا و نزدیک به نیمی از ذخایر گاز کشور را شامل می‌شود و بنادر «عسلویه» و «تمبک» در ۲۷۰ و ۲۲۰ کیلومتری جنوب شرقی بوشهر به عنوان منطقه ساحلی برای ایجاد تأسیسات خشکی و توسعه مرحله‌ای این میدان انتخاب شده‌اند.

با توجه به مشترک بودن این میدان گازی با کشور قطر و سرمایه گذاری فراوان این کشور در میدان پارس جنوبی، جهت برداشت حداکثری از این میدان در ابتدا برنامه‌ریزی به منظور توسعه ۲۴ فاز برای تولید ۸۲۰ میلیون مترمکعب گاز در روز از این میدان صورت گرفته بود که هم اکنون طبق برنامه پنجم توسعه، اجرای توسعه فازهای ۲۷ و ۲۸ پارس جنوبی به عنوان فازهای جدید این منطقه در دستور کار قرار گرفته است که هر فاز استاندارد روزانه ۲۸ میلیون مترمکعب تولید گاز خواهد داشت.

توسعه میدان گازی پارس جنوبی به منظور تأمین تقاضای رو به رشد گاز طبیعی، تزریق گاز به میادین نفتی جهت افزایش ضریب برداشت نفت، صادرات گاز و میعانات گازی به عنوان خوراک پتروشیمی صورت می‌پذیرد و بدین ترتیب، مجتمع گاز پارس جنوبی به عنوان بزرگ‌ترین مجتمع تولید گاز کشور، بیش از ۳۵ درصد گاز مورد نیاز کشور را تامین می‌کند.

فازهای در حال توسعه میدان گازی پارس جنوبی عموما مشتمل بر تأسیسات دریایی، خطوط انتقال تولیدات به خشکی، تأسیسات ساحلی، خطوط لوله انتقال گاز به شبکه‌های سراسری و همچنین تأسیسات صادراتی جهت صادرات میعانات گازی، گاز مایع(LPG) و نیز تولید گوگرد می‌باشد.

پس از بهره‌برداری از فازهای ۱ تا ۵، هم اکنون فازهای ۶، ۷ و ۸ در آستانه گشایش و فاز ۹ و ۱۰ نیز در حال راه اندازی است و فازهای ۱۲،۱۵،۱۶،۱۷ و ۱۸ نیز در حال اجرا هستند که فازهای ۱۷ و۱۸ نیز حدود ۱۵ درصد پیشرفت داشته اند و ۱۱ فاز دیگر نیز در حال انتخاب پیمانکار و برگزاری مناقصه هستند.

لازم به ذکر است که با افزایش سهم متخصصان ایرانی در اجرای فازهای جدید (به طوری که از ۳۰ درصد در فازهای ۲ و ۳ به ۵۸ درصد در فازهای ۶ و ۷ و ۸ رسیده است)، طراحی فازهای آخر به طور کامل از سوی پیمانکاران ایرانی انجام خواهد شد و ساخت و اجرای آنها نیز بیشتر به دست نیروهای ایرانی صورت خواهد گرفت.

شایان ذکر است بزودی فازهای ۹ و ۱۰ این میدان گازی نیز با رسیدن به شرایط پایدار (stable)، وارد شبکه سراسری می‌شود. طرح توسعه فازهای  ۹ و ۱۰ پارس جنوبی که در تابستان ۱۳۸۳ اجرایی شده است به منظور تولید روزانه ۵۰ میلیون متر مکعب گاز شیرین (دو میلیارد فوت مکعب)، ۸۰ هزار بشکه میعانات گازی، ۴۰۰ تن گوگرد و سالانه یک میلیون و ۵۰ هزار تن LPG، طراحی شده و مراحل نهایی را طی می‌کند.

طبق آخرین گزارش‌های رسمی، با رشد بیش از ۵۰درصدی تولید گازهای مایع در پارس جنوبی، در سه ماه نخست امسال بیش از ۱۰ میلیارد و ۳۰۰ میلیون متر مکعب گاز از پارس جنوبی برداشت شد.

معرفی فازهای ۶ ، ۷ و ۸ پارس جنوبی

طرح توسعه فازهای ۶، ۷ و ۸ پارس جنوبی که عظیم ترین طرح اجرایی صنعت نفت و گاز است روزانه ۳۰ میلیون دلار برای کشور درآمدزایی دارد.

اهداف اصلی از اجرای این طرح ها تأمین گاز برای مصرف داخلی، صیانت از منابع نفتی و تزریق به میدان‌های نفتی و حضور مؤثر در بازارهای صادرات گاز به عنوان یکی از قطب‌های تولید گاز دنیا از طریق صادرات میعانات گازی و گاز مایع می باشد. در مرحله اول هدف از اجرای این طرح ها، صیانتی است و بخشی عظیمی از آن در میدان‌های نفتی تزریق می‌شود و در زمان اوج مصرف نیز، گاز این فازها پس از طی مراحل پالایشی، برای تأمین نیازهای مردمی و صنایع کشور در شبکه گازرسانی کشور تزریق خواهد شد.

اعتبار لازم جهت اجرای این طرح‌ها از حساب ذخیره‌ی ارزی، منابع داخلی شرکت ملی نفت ایران و فاینانس خارجی تأمین شده است.

میزان تولید فازهای ۶ ، ۷ و ۸ پارس جنوبی با انجام اصلاحات لازم در طراحی آنها حدود ۲۵درصد افزایش یافته و اینک قادر به تولید روزانه ۱۰۴ میلیون مترمکعب گاز، ۱۵۸ هزار بشکه میعانات گازی و ۶/۱ میلیون‌ تن‌ گاز مایع‌، بوتان و پروپان خواهند بود.

هر فاز پالایشگاهی در پارس جنوبی متشکل از سه بخش سکوی دریایی، خط لوله انتقال گاز از دریا به خشکی و پالایشگاه خشکی است، برای این سه فاز نیز سه سکو، سه خط لوله و سه پالایشگاه طراحی شده است و در حال حاضر، فاز ۶ در بخش خشکی در حال تولید است و فازهای ۸ و ۷ پارس جنوبی در بخش خشکی آماده راه‌اندازی و دریافت گاز از دریا است و تا پایان امسال به بهره‌برداری خواهند رسید. فرآیند کنترل این سکوها پس از نصب و بهره‌برداری، از طریق خطوط فیبرنوری به طول ۱۱۰ کیلومتر از عسلویه انجام می‌شود.

در طرح توسعه فازهای ۶ تا ۸ پارس جنوبی، حفاری ۳۰ حلقه چاه (۱۰ حلقه چاه در هر فاز)، ساخت و نصب سه سکوی دریایی و ایجاد سه خط لوله ۳۲ اینچی (هر کدام به طول ۱۰۵ کیلومتر) جهت انتقال گاز از سکوها به پالایشگاه، سه‌ رشته‌ خط‌ لوله‌ ۵/۴ اینچی‌ انتقال‌ محلول‌ گلایکول‌ و ساخت و نصب دومین‌ ترمینال‌ گوی‌ شناور به‌ منظور صادرات‌ میعانات گازی‌ و یک‌ رشته‌ خط‌ لوله‌ ۳۰ اینچ‌ دریایی‌ به‌ طول‌ ۴/۵ کیلومتر به‌ منظور انتقال‌ میعانات‌ گازی‌ به‌ گوی‌ شناور در نظر گرفته شده است. به علاوه، تأسیسات‌ ساحلی‌ این‌ فازها عبارتند از: «واحدهای‌ دریافت‌ و جداسازی‌ گاز و میعانات‌ گازی‌، تثبیت‌ میعانات‌ گازی‌، نم‌زدایی‌ گاز، استحصال‌ گاز مایع‌، تنظیم‌ نقطه‌ شبنم‌ و تراکم‌ گاز و تغلیظ‌ محلول‌ گلایکول‌ جهت‌ ارسال‌ به‌ تاسیسات‌ دریایی»

گاز ترش تولیدی این سه فاز نیز از طریق خط لوله ۵۶ اینچ به طول تقریبی ۵۱۲ کیلومتر و توسط ۱۴ ایستگاه تقویت فشار به منظور تزریق در چاه‌های نفت به میدان نفتی آغاجاری منتقل می‌شود. تزریق گاز باعث افزایش ظرفیت بازیافت از میدان‌های نفتی می‌شود که پس از سال‌ها برداشت، دچار افت تولید شده و نفت آنها قابل استحصال نیست.

با توجه‌ به‌ برنامه‌ریزی‌های‌ بعمل آمده‌ به‌ منظور پاسخگویی‌ به‌ نیاز مصارف‌ داخلی‌ کشور، تأسیساتی‌ در کنار پالایشگاه‌ فازهای‌ ۶، ۷ و ۸ احداث‌ تا قسمتی‌ از گاز تولیدی‌ این‌ پالایشگاه‌ را شیرین‌ نماید و به‌ همین‌ منظور ۴ واحد شیرین‌سازی‌ و فرآوری‌ گاز احداث‌ و روزانه‌ ۴۰۰۰ میلیون‌ فوت‌ مکعب‌ از گاز تولیدی‌ شیرین‌ و فرآوری‌ می‌گردد که گاز شیرین‌ شده‌ سپس‌ از طریق‌ خط‌ لوله‌ احداثی‌ به‌ شبکه‌ مصرف‌ داخلی‌ و یا به‌ میادین‌ نفتی‌ برای‌ تزریق‌ ارسال‌ خواهد شد.

میعانات تولید شده از این فازها نیز از طریق گوی شناور(SPM ) که در فاصله ۴/۵ کیلومتری از ساحل قرار دارد، صادر می‌شود. این در حالی است که گاز مایع تولیدی نیز از طریق خط لوله به اسکله پتروشیمی ارسال و بارگیری خواهد شد. هم اکنون آمادگی صادرات یک میلیون بشکه میعانات گازی از فازهای ۶،۷و ۸ پارس جنوبی وجود دارد.

لازم به ذکر است بیش از ۱۵ هزار نفر نیروی انسانی فعال و تلاشگر شامل ۱۳ هزار نفر نیروی ایرانی و دو هزار نفر نیروی خارجی شبانه روز و مستقر در این فازها، مشغول کار و فعالیت بوده‌اند و بیش از ۱۱۰ میلیون نفر ساعت در بخش اجرایی پالایشگاه صرف شده است و در بخش مهندسی تفصیلی پالایشگاه بیش از ۵/۳ میلیون نفر ساعت صرف خدمات مهندسی شده که حاصل آن تولید بیش از ۷۰ هزار مدرک مهندسی بوده است. همچنین حدود ۴۰ پیمانکار اصلی و ۱۶۰ پیمانکار فرعی ایرانی در ساخت پالایشگاه و حدود ۴۲ شرکت تأمین و ساخت تجهیزات برقی، مکانیکی، ابزار دقیق، عمرانی و ساختمان و تأسیسات از سراسر ایران در این طرح ملی فعالیت داشته‌اند و به جرأت می‌توان گفت که ماهرترین متخصصان، مهندسان و کارشناسان کشور در این طرح مشارکت داشته‌اند.

لازم به ذکر است در حالی که ارزش واقعی هر فاز پالایشگاهی بیش از ۳ میلیارد دلار است، بر اساس برآوردها، با بهره‌برداری کامل این فازها سالانه ۷ میلیارد دلار درآمد پیش بینی می‌شود (اگر چه پیشتر بواسطه قیمت بالاتر نفت خام، سالانه ۱۰ میلیارد دلار درآمد پیش بینی شده بود). بدین ترتیب پیش بینی می‌شود هزینه‌های انجام شده در این حال تا یک سال و نیم برگشت داده شود!

شایان ذکر است که انتقال فناوری به کشور و افزایش روحیه خودباوری در پیمانکاران داخلی و مهمتر از همه، تجربه موفق راهبری و مدیریت طرح‌های بزرگ از دیگر دستاوردهای طرح توسعه فازهای ۶ ، ۷ و ۸ پارس جنوبی می باشند.

همچنین طرح‌های توسعه میدان گازی پارس جنوبی، موجب رونق اقتصادی و توسعه و عمران استان‌های همجوار نیز بوده است که به عنوان نمونه می‌توان به خط انتقال فشار قوی ۱۳۲ کیلوولت پارس جنوبی‌ـ‌لامرد با هزینه ۴۰ میلیارد ریال (جهت پایداری ولتاژ برق مناطق لامرد و گله‌دار)، اجرای بزرگراه پارسیان‌ـ‌پارس جنوبی (که پالایشگاه پارسیان در شهرستان مهر در استان فارس را به پارس جنوبی در عسلویه استان بوشهر متصل می‌کند)، احداث بزرگراه جم‌ـ‌عسلویه و نیز خط ۱۳۲ کیلوولت پارس جنوبی‌ـ‌عسلویه (با هدف رفع مشکل افت ولتاژ برق در مناطق عسلویه، بیدخون و کنگان) اشاره کرد.

بدون شک اجرای فازهای ۶ ، ۷ و ۸  پارس جنوبی یک افتخار است و به ادعای برخی مسؤولان، تنها پروژه‌ای است که دقیقا طبق برنامه پیش رفته و منحنی برنامه‌ها بر طبق پیش‌بینی‌ها حرکت کرده است. مجددا تأکید می‌شود که این طرح در حالی به بهره‌برداری می‌رسد که در طول این مدت شورای امنیت سازمان ملل متحد چند قطعنامه بر ضد کشور به تصویب رسانده و تحریم‌هایی بر ضد کشور اعمال شده که بر اساس آن ورود فناوری‌های نوین به ایران ممنوع شده است لکن این طرح نشان داد که این تحریم‌ها هیچ‌گونه تأثیری بر روند توسعه کشور نداشته است و دانشمندان و متخصصان کشور، لحظه‌ای برای پیشرفت و ترقی و آبادانی این مرز و بوم درنگ نخواهند کرد.

والعاقبه للمتقین

مهندس محمـد مهـدی پـوینـده

برچسب‌ها: , ,

Leave a Reply

برچسب‌هایی که می‌توانید استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>