بنام پروردگار قادر و بی‌همتا

امروز مجلس شورای اسلامی به افزایش تعطیلات عید فطر رأی موافق داد! مشخص نیست در سال جهاد اقتصادی و در شرایطی که کشور نیازمند تلاش و فعالیت مجدانه و بدون وقفه می‌باشد، چه ضرورت و اولویتی وجود داشته که وکلای ملت را به چنین تصمیمی مجاب نمود است. به همین بهانه یادداشت «ضرورت بازنگری تعطیلات رسمی کشور» که در «سال همت مضاعف و کار مضاعف» نگاشته‌ام را بار دیگر منتشر می‌کنم تا شاید برخی خفتگان را بیدار نماید.


ضرورت بازنگری تعطیلات رسمی کشور
در سال همت مضاعف وکار مضاعف

با درایت و تیزبینی مقام معظم رهبری در ملقب نمودن سال ۸۹ به «همت مضاعف، کار مضاعف» فرصتی مهیا شد تا بار دیگر نگاه‌ها متوجه تعطیلات رسمی کشور و ضرورت یا عدم ضرورت وجود آن شود و کاهش تعطیلات غیر ضروری کشور به طور جدی‌تری مورد بررسی قرار گیرد چرا که برای کسب جایگاه اول علمی و اقتصادی و توسعه‌یافتگی در منطقه راهی جز همت مضاعف و کار مضاعف و فعالیت روز افزون وجود ندارد.

هر چند کار مضاعف تنها با کاهش تعطیلات رسمی برآورده نمی‌شود لکن زیاد بودن تعطیلات رسمی کشور و اثرات سوء آن بر روند امور کشور مورد اتفاق همه کارشناسان و دلسوزان کشور است و رهبر معظم انقلاب نیز بر این امر صحه گذاشته و خواستار بررسی این موضوع شده‌اند. در آموزه‌های دین مبین نیز توصیه‌های فراوانی به کار، و کوشش برای آبادانی زمین شده است و رفتار و سیره معصومین (ع) بر ارزش والای کار و تلاش تصریح می‌کند به طوری که در قرآن مجید تنها موردی که سفارش به ترک کار و جهد شده است مربوط به شرکت در نماز جمعه می‌باشد و حتی به انسان‌ها توصیه شده که بعد از نماز جمعه نیز به دنبال کسب فضل الهی در زمین پراکنده شوند.

در تقویم رسمی کشور، هر سال ۲۵ روز تعطیل رسمی (شامل ۱۵ روز مناسبت‌های مذهبی و ۱۰ روز مناسبت‌های ملی) و حدود ۵۲ روز جمعه ثبت شده است. بدین ترتیب با احتساب روزهای پنج‌شنبه و مرخصی استحقاقی کارمندان و کارگران، کار و تولید و خدمت‌رسانی تقریبا در ۱۵۰ روز از سال متوقف می‌شود!

این تعداد تعطیلی غیراستاندارد، بسیار بالاتر از کشورهای توسعه‌یافته و حتی کشورهای منطقه است و بدیهی است در رقابت با دیگر کشورها، ‌به همین نسبت در کار و تولید و پیشرفت و ارتباطات بین‌المللی عقب خواهیم ماند.

تعطیلات زیاد و غیر ضروری موجب قطع شدن روند تولید و کار و اخلال در روند جاری امور کشور شده و علاوه بر کاهش بهره‌وری نیروی انسانی و سرمایه، باعث نزول تولید در بنگاه‌های کوچک و متوسط و افزایش قیمت تمام شده محصولات و خدمات می‌شود.

همچنین تعطیلات زیاد و غیر ضروری سبب عقب افتادگی در کارها، کند شدن امور و طولانی شدن زمان بهره‌برداری از پروژه‌های مختلف علمی- تحقیقاتی و تولیدی-صنعتی گردیده و در نتیجه زیان‌های اجتماعی و اقتصادی فراوانی به کشور تحمیل می‌کند که مغایر سیاست‌های توسعه‌گرایانه نظام است.

فراموش نکنیم که تعطیلات رسمی، نوعی هزینه نمودن از اعتبارات عمومی نیز می‌باشد زیرا در ایام تعطیلی، حقوقی به کلیه حقوق‌بگیران اختصاص می‌یابد که در مقابل آن کاری انجام نمی‌دهند و این در حالی است که این امتیاز به دیگر آحاد و اصناف جامعه خصوصا به کارگران روزمزد تعلق نمی‌گیرد و به علاوه نوعی تصرف در اموال بخش غیر دولتی است که باید در ازاء کاری که انجام نشده است حقوق پرداخت نمایند.

آثار و فشارهای مخرب ناشی از این امر شاید در دستگاه‌ها و شرکت‌های دولتی چندان بارز نباشد اما در بخش خصوصی کاملا مشهود است زیرا در شرایطی که این بنگاه‌ها حدود ۷ ماه از ۱۲ ماه سال را فعال هستند، باید دستمزد ۱۲ ماهه پرداخت کنند. این عامل به تنهایی می‌تواند اثری بسیار کاهنده روی بهره‌وری داشته و هزینه‌های تولید و قیمت تمام شده را بسیار بالا ببرد؛ در نتیجه تولیدکننده داخلی، حتی از عهده رقابت با کالا‌های کم‌کیفیت خارجی نیز بر نمی‌آید. طبق برخی محاسبات غیر رسمی و تأیید نشده، در صورت کاهش تنها پنج روز از تعطیلات رسمی کشور بیش از ۷۰۰ میلیارد تومان از هزینه‌های دستمزدی که بابت روزهای تعطیل رسمی به اقتصاد مملکت تحمیل می‌شود کاسته خواهد شد.

ناگفته نماند که تعیین تعطیلات رسمی از سوی دولت به عنوان امری حاکمیتی در همه کشورها مرسوم است لکن با توجه به موارد مذکور تنها باید به ضرورت‌ها اکتفا شود.

همچنین فراموش نشود که همواره در کنار تعطیلات رسمی، تعطیلات غیر رسمی نیز وجود دارد! همواره در ایام ابتدای سال تا ۱۲ و ۱۳ فروردین، بسیاری از کارمندان در مرخصی بسر می‌برند (۱۴ یا ۱۵ روز!) و در طول سال نیز، به تناسب قرار گرفتن تعطیلات رسمی در کنار ایام آخر هفته یا دیگر تعطیلی‌ها، شاهد تعطیلی چند روزه‌ی روند کار و تولید و خدمت هستیم! همچنین در روزهای قبل و بعد از تعطیلات نیز شاهد افزایش معنادار ترک زودهنگام، تاخیرها و غیبت‌ها هستیم و عملا بازدهی مورد انتظار وجود ندارد.

در مراکز آموزشی نیز وضعیت به همین منوال است و هر سال توافق پنهانی میان معلم و دانش‌آموزان و استاد و دانشجو برای آغاز زودهنگام تعطیلات نوروز شکل می‌گیرد و علیرغم اقدامات مسؤولان، متاسفانه دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های صادره نیز فاقد ضمانت اجرایی لازم و بازدارندگی کافی هستند.

از سوی دیگر، گرامیداشت و تعظیم یک روز مذهبی یا ملی در گرو تعطیلی آن نیست و معمولا به دلیل عدم مدیریت صحیح تعطیلات، هدف اصلی از تعطیلی غیر ضروری یک روز تاریخی یا مذهبی محقق نمی‌شود و متأسفانه فرصت بسیار عظیم برگزاری مراسم‌های مذهبی و آیین‌های ملی در ادارات و سازمان‌های دولتی، مدارس و دانشگاهها، و صنایع دولتی و خصوصی از دست می‌رود در حالی که در این مراکز امکان گردآمدن عموم افراد جامعه و برگزاری مراسم‌های باشکوه‌تر و مؤثرتر فرهنگی بیشتر است و در صورت تعطیل نکردن، فرصت عظیمی برای برگزاری مراسم، جشن‌ها و برنامه‌های فرهنگی در سطوح مختلف حاصل می‌شود.

نکته قابل توجه اینکه برخی مطالعات و تحقیقات صورت گرفته حکایت از آن دارد که به رغم وجود روزهای تعطیل فراوان در ایران، بار کیفی این ایام برای مردم چندان نیست و اثرات دینی، فرهنگی و اجتماعی لازم را ندارد از همین روی هدف مورد نظر از تعطیل شدن مناسبت‌ها برآورده نشده و تعطیلات به طور صحیح مدیریت نمی‌شوند.

بنا بر آنچه گفته شد ضرورت بررسی و بازنگری تعطیلات غیر قابل انکار است و لازم است تعصب و تصلب در برابر تغییر در تقویم کشور را کنار گذاشت و بار دیگر تعطیلات رسمی کشور را مورد تجدید نظر قرار داد.

به عنوان مثال هرچند روزهای ۱۲ فروردین، ۱۵ خرداد و ۲۹ اسفند دارای اهمیت ملی و تاریخی فوق‌العاده هستند لکن دلیلی برای تعطیلی این روزها وجود ندارد چرا که مراسم و برنامه‌ی سراسری خاصی که مستلزم تعطیلی رسمی باشد برای این روزها درنظر گرفته نشده است!

همچنین با تأکید مجدد بر این که «گرامیداشت و تعظیم یک روز مذهبی یا ملی در گرو تعطیلی آن نیست» و با یادآوری آیات سوره‌ی مبارکه جمعه، می‌توان از تعطیل کردن مبعث رسول اکرم(ص)، میلاد امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) و شهادت امام جعفر صادق(ع) صرفنظر کرد و در عوض مراسم‌های باشکوهی برای این روزها در ادارات و سازمان‌ها و صنایع و دانشگاه‌ها برگزار کرد و از این طریق معارف نهفته در این روزهای بزرگ مذهبی را به جامعه منتقل کرد. حتی می‌توان کار در روزی مانند عید سعید قربان را با چند ساعت تأخیر آغاز کرد تا مؤمنان بتوانند در نماز این روز شرکت کنند.

روز ۱۳ فروردین نیز یکی دیگر از روزهایی است که می‌توان تعطیلی بودن آن را لغو کرد چرا که معمولا مردم در طول سال بارها به دامن طبیعت می‌روند و دلیل محکمی برای تعطیل بودن «روز طبیعت» وجود ندارد. لازم به ذکر است که بنا به اظهارت مسؤولان سازمان محیط زیست کشور، بیشترین آسیب به طبیعت در طول سال مربوط در روز ۱۳ فروردین است!

به علاوه می‌توان تعطیلات مدارس و دانشگاه‌ها در ایام نوروز را به ۴ روز تقلیل داد و در عوض تعطیلات شناور زمستانی را برای مراکز آموزشی درنظر گرفت تا دولت بتواند با درنظر گرفتن مسایل مختلف (از جمله آب و هوا) این تعطیلات را اختصاص دهد. بدین ترتیب ضمن جلوگیری از تعطیلی ۱۴ الی ۱۵ روزه امور کشور، دانش‌آموزان و دانشجویان کمتر از فضای درس فاصله می‌گیرند و ایام بیشتری برای تدریس در اختیار معلمان و اساتید قرار می‌گیرد.

لازم به ذکر است که امام خامنه‌ای (مدظله) نیز در خطبه‌های نماز جمعه ۱۷ فروردین ۸۱ با انتقاد از حجم تعطیلات رسمی کشور فرمودند: « یک تذکر هم در باب مسائل مربوط به فروردین عرض کنیم: اوّلاً این تعطیلات طولانی و بی‏دلیل، هیچ منطق عقلایی ندارد. وضع خوبی نیست که اوّلِ سال، روزهای متوالی – گاهی دو هفته و گاهی بیشتر – همه چرخهای فعّالیت در کشور از حرکت بیفتد. خلاف مقرّرات هم هست، طبق مقرّرات تعطیلی‌ها محدود است. ما در ایّام سال، تعطیلی زیاد داریم که این به زیان کشور است. در بعضی از کشورهای دنیا، طبق فهرستی که مشاهده می‏کردم، همه تعطیلات رسمی در طول سال از پنج، شش روز تجاوز نمی‏کند. لکن ما تعطیلی‌هایمان بسیار زیاد است. علاوه بر آن هم عدّه‏ای با بی‏توجّهی و بی‏اعتنایی خود به کار، علم، تحصیل و به اشتغالات روزمرّه زندگی و کارهای اداری و سازندگی، بر این تعطیلات اضافه هم می‏کنند؛ آن‏هم در آغاز سال. بالاخره در اوّلِ سال، اوّلِ یک دوره جدید مالی و کاری است. توصیه مؤکدِ بنده این است که هم مسؤولین و هم آحاد مردم عزیزمان تصمیم بگیرند این تعطیلات را کم کنند. این همه تعطیلاتِ پی‏درپی، زیانهایی به بار می‏آورد که هر چند در اوّل کار محسوس نیست، لکن نتایج آن برای همه زیانبار است.»

ایشان همچنین در ۱۶ فروردین‌ماه سال جاری نیز مجددا بر این نکته تاکید کرده و فرمودند: «چقدر خوب است که دستگاه‌هاى رسمى، کار خود را از همان اوان اتمام تعطیلات رسمى شروع کنند. … هرچه بتوانید فرهنگ کار و تلاش و حضور در عرصه‌ى کار و سنگر کار را گسترش بدهید، خیلى خوب است؛ این به حرکت جامعه و نشاط جامعه کمک خواهد کرد.» و جالب اینجاست که مقام معظم رهبری، خود پیشتاز این عرصه هستند و همه ساله از روز اول سال دیدارها و بازدیدها و برنامه‌های رسمی و غیر رسمی خود را آغاز می‌کنند و در سال جاری نیز با افزایش حجم برنامه‌ها و بازدیدها، شعار «همت مضاعف، کار مضاعف» را تحقق عینی بخشیده‌اند.

بین ترتیب از دولت ولایت‌مدار و مجلس اصول‌گرا انتظار می‌رود که مطابق آموزه‌های دینی و در اجرای منویات رهبر معظم انقلاب، هر چه سریعتر اقدام به بررسی و تدوین لایحه یا طرح «کاهش تعطیلات رسمی کشور» نمایند تا هرچه بیشتر از فرصت‌ها و ظرفیت‌های کشور استفاده شده و زمینه‌ی رشد و تعالی کشور بیش از پیش مهیا گردد.

البته تاکید می‌کنم که مشکل کشور ما فقط تعطیلات زیاد و غیر ضروری نیست بلکه نداشتن نگاه جدی به کار و شغل از دیگر معضلات موجود می‌باشد که می‌بایست با ارتقا «وجدان کاری و انضباط اجتماعی»، افزایش انگیزه کارکنان و برنامه ریزی برای افزایش بهره‌وری و اثربخشی در ساعات کار، موجبات رونق و رواج تلاش و تکاپو و افزایش تولید و خدمت‌رسانی را فراهم ساخت.

ناگفته پیداست که کاهش تعطیلات رسمی کشور نیاز به شجاعت و همت مضاعف دارد اما امکان‌پذیر است و تعطیلات غیر ضروری اموری نیستند که نتوان از آنها عدول کرد!

والسلام علی من اتبع الهدی
محمد مهدی پوینده.


دنبالک‌ها:

همین مطلب در الف

همین مطلب در تابناک

همین مطلب در بولتن

همین مطلب در روایت

همین مطلب در روزنامه ابتکار

همین مطلب در روزنامه آرمان

برچسب‌ها: , , , , ,

Leave a Reply

برچسب‌هایی که می‌توانید استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>